گلیم فرش آشپزخانه؛ راهنمای انتخاب و قیمت
۱۴۰۵/۴/۲۵
گلیم فرش آشپزخانه، کف‌پوشی نازک و مقاوم با طرحهای سنتی گلیم است که به‌جای فرش ضخیم، در فضای پرتردد آشپزخانه پهن میشود. تفاوت اصلی آن با فرش معمولی در وزن کم، مقاومت در برابر لک و قابلیت شست‌وشوی راحت‌تر است. قیمت آن بسته به جنس (ماشینی، ترکیبی یا دستباف واقعی) و سایز، از حدود ۲۰۰ هزار تومان برای مدل‌های ماشینی متری تا چند میلیون تومان برای گلیم دستباف اصل متغیر است.
گلیم فرش آشپزخانه با گلیم دستباف چه فرقی دارد؟
این جایی است که بیشتر خریداران گیج میشوند. آنچه در بازار با نام «گلیم فرش» و به‌صورت متری (مثلاً ۶ متری برای آشپزخانههای کشیده) فروخته میشود، معمولاً یک کف‌پوش ماشینی یا نیمه‌ماشینی با طرح الهام‌گرفته از نقوش گلیم عشایری است؛ نه یک تکه گلیم دستباف واقعی. این محصول ارزان، سبک و مناسب استفاده روزمره در آشپزخانه است، اما پود و تار آن دستباف نیست.
در مقابل، گلیم دستباف روی دار بافته میشود، از پشم یا پنبه‌ی طبیعی است و هر تکه‌ی آن یکتاست. برای آشپزخانههای کوچک یا به‌عنوان یک قطعه‌ی تزیینیِ کاربردی جلوی سینک یا زیر میز صبحانه، بسیاری از مشتریان گیلیمو ترجیح میدهند یک گلیم دستباف کوچک اصل بخرند، نه گلیم فرش ماشینی. اگر دنبال اصالت و ماندگاری هستید، در راهنمای خرید گلیم دستباف تفاوت گلیم اصل و ماشینی را کامل توضیح داده‌ایم.
«خیلی از مشتری‌ها فکر می‌کنن گلیم فرشی که تو بازار متری می‌فروشن همون گلیم دستباف عشایریه. وقتی دستشون می‌گیرن و لبه‌ی ریشه‌ی گلیم اصل رو با اون مقایسه می‌کنن، تازه فرق بافت پشمی و بافت ماشینی رو حس می‌کنن.» — استاد زهرا کریمی، گلیم‌باف اهل مینه‌آباد اردبیل، ۲۲ سال سابقه‌ی بافندگی
گلیم فرشهای نیمه‌ماشینی با پشتیبان لاستیکی را هرگز مستقیم جلوی اجاق گاز پهن نکنید؛ در صورت جرقه یا سرریز شعله، این نوع پشتیبان بسیار سریع‌تر از الیاف طبیعی گلیم دستباف مشتعل میشود.
انواع گلیم فرش و گلیم آشپزخانه از نظر طرح و منطقه
نقش‌هایی که روی گلیم فرشهای آشپزخانه چاپ یا بافته میشوند، تقریباً همیشه برگرفته از سنت‌های بافندگی مناطق مختلف ایران‌اند. شناخت این مناطق کمک می‌کند طرح موردعلاقه‌تان را دقیق‌تر انتخاب کنید:
- گلیم قشقایی و سیرجانی: نقوش هندسی رنگارنگ با ترنج مرکزی، پرکاربردترین الگو در گلیم فرشهای بازاری.
- گلیم نمین و عنبران: از توابع اردبیل، با رنگ‌های گرم (زرشکی، نارنجی سوخته) و طرحهای ریزنقش مشبک که در گلیم فرشهای باریک راهرویی و آشپزخانه‌ای بسیار محبوب‌اند.
- گلیم تالش: از گیلان، بافتی ساده‌تر و رنگ‌بندی طبیعیتر (خاکی، سبز زیتونی) دارد؛ گزینه‌ی خوبی برای آشپزخانههای مینیمال.
- گلیم آذربایجان: طرحهای شطرنجی و راه‌راه هندسی، مناسب دکور مدرن و اسکاندیناویایی.
- گلیم میناباد: از روستاهای بافنده‌نشین که هنوز به شیوه‌ی سنتی و با رنگرزی گیاهی کار می‌کنند؛ طرحهای آن معمولاً ترکیبی از نقوش ایلی و حاشیه‌های ساده است.
اگر می‌خواهید بیشتر درباره‌ی این سبک‌ها بدانید، گلیم قشقایی؛ شاهکار عشایر فارس و گلیم سیرجان؛ شهر جهانی گلیم را هم بخوانید.
راهنمای انتخاب سایز کف‌پوش برای آشپزخانه
سایز رایج‌ترین دغدغه‌ی خریداران است، چون آشپزخانههای ایرانی معمولاً کشیده و باریک‌اند. جدول زیر ابعاد پرفروش را نشان می‌دهد:
| سایز (متر) | مناسب برای | نکته |
|---|---|---|
| ۱ × ۱.۵ | جلوی سینک یا اجاق | بیشتر به‌صورت گلیم دستباف کوچک موجود است |
| ۲ × ۳ | آشپزخانههای متوسط | پرفروش‌ترین سایز گلیم فرش متری |
| ۱ × ۶ | آشپزخانههای کشیده و کابینت L شکل | معروف به «گلیم فرش ۶ متری»، اغلب ماشینی |
| ۱.۲ × ۸ | آشپزخانههای اپن بزرگ | سفارشی‌دوزی یا برش از رول |
برای آشپزخانههای کوچک، ترکیب دو یا سه تکه گلیم دستباف کوچک به‌جای یک تکه‌ی بلند هم رایج شده؛ هم نگهداری راحت‌تر است، هم اگر یک تکه کثیف یا فرسوده شد، کل کف‌پوش را عوض نمی‌کنید. برای انتخاب دقیق‌تر سایز در سایر فضاهای خانه، راهنمای انتخاب سایز گلیم را ببینید.
قیمت این کف‌پوش؛ چه چیزی روی قیمت اثر می‌گذارد؟
قیمت گلیم فرش برای آشپزخانه به سه عامل اصلی بستگی دارد: جنس بافت (ماشینی، ترکیبی، دستباف)، تراکم نقش، و اینکه بافنده از رنگرزی طبیعی استفاده کرده یا رنگ شیمیایی. جدول زیر بازه‌ی تقریبی قیمت در سال ۱۴۰۵ را نشان می‌دهد؛ قیمت‌ها تقریبی و متغیرند و بسته به فروشنده و منطقه‌ی بافت تغییر می‌کنند.
| نوع | بازه‌ی قیمت تقریبی | ویژگی |
|---|---|---|
| گلیم فرش ماشینی متری | ۱۵۰ تا ۴۵۰ هزار تومان (هر متر) | سبک، ارزان، بدون ریشه‌ی دستباف |
| گلیم فرش نیمه‌ماشینی/ترکیبی | ۴۰۰ هزار تا ۱.۲ میلیون تومان (هر متر) | ترکیب نخ ماشینی و طرح گلیم‌بافی |
| گلیم دستباف پشمی اصل | ۱.۵ تا ۸ میلیون تومان (هر متر مربع) | بسته به ریزبافت و منطقه‌ی بافت |
نکته‌ای که کمتر جایی گفته میشود: در گلیم دستباف، قیمت فقط به اندازه بستگی ندارد؛ تعداد گره یا تراکم پود در هر سانتی‌متر، و همچنین شهرت منطقه‌ی بافت (مثلاً گلیم سیرجان که به ثبت جهانی یونسکو رسیده) میتواند قیمت را حتی دو برابر کند. برای بررسی دقیق‌تر این عوامل قیمت گلیم دستباف؛ چه چیزی گلیم را گران می‌کند؟ را بخوانید.
نگهداری و شست‌وشوی این کف‌پوش در آشپزخانه
آشپزخانه پرتنش‌ترین فضای خانه برای هر کف‌پوشی است؛ روغن، آب و رفت‌وآمد زیاد. دو نکته‌ی عملی که کمتر کسی می‌گوید:
اول، اگر گلیم دستباف با رنگرزی گیاهی خریده‌اید، هرگز آن را با سفیدکننده یا آب داغ نشویید؛ رنگ‌های طبیعی مثل روناس و نیل به حرارت و کلر حساس‌اند و ممکن است پریدگی رنگ ایجاد شود. دوم، بوی مشخص پشم تازه‌شسته‌شده در چند روز اول طبیعی است و با تهویه از بین می‌رود؛ نگران نباشید که این‌طور فکر کنید محصول معیوب است.
برای لکه‌های روغن آشپزخانه، ابتدا با دستمال خشک روغن اضافه را جذب کنید، سپس با پارچه‌ی مرطوب و کمی مایع ظرفشویی رقیق‌شده به‌آرامی تمیز کنید؛ هرگز لکه را نمالید، فقط ضربه بزنید. برای آموزش کامل‌تر راهنمای نگهداری و شستشوی گلیم دستباف را از دست ندهید.
برای آشپزخانه بهتر است گلیمی با رنگ نسبتاً تیره‌تر یا طرح پرنقش‌تر انتخاب کنید؛ این انتخاب باعث میشود لکه‌های جزئی روزمره مثل چکه‌ی روغن یا لکه‌ی چای کمتر به چشم بیایند.
این کف‌پوش‌ها در دکوراسیون آشپزخانه
طرحهای راه‌راه یا شطرنجی (مثل گلیم آذربایجان و تالش) با آشپزخانههای مدرن و کابینت‌های ساده هماهنگ‌ترند، در حالی‌که طرحهای پرنقش‌تر قشقایی و نمین در فضاهای سنتی یا روستیک بهتر می‌نشینند. اگر بین چند طرح مردد هستید، رنگ غالب کابینت را مبنا بگیرید: کابینت روشن با کف‌پوش پررنگ کنتراست خوبی می‌سازد، و برعکس.
نور آشپزخانه هم روی انتخاب رنگ اثر دارد. آشپزخانههای رو‌به‌شمال که نور سردتری دارند، با رنگ‌های گرم گلیم (زرشکی، خردلی، نارنجی سوخته) گرم‌تر و دنج‌تر به نظر می‌رسند؛ آشپزخانههای پرنور جنوبی می‌توانند رنگ‌های خنک‌تر مثل آبی نیل یا سبز زیتونی را هم پوشش دهند بدون آنکه فضا سرد به نظر برسد.
همین طرح‌ها را در فضاهای دیگر خانه هم میشود استفاده کرد
خیلی از کسانی که یک تکه برای آشپزخانه می‌خرند، بعد از مدتی طرح مشابه را برای بقیه‌ی خانه هم سفارش میدهند. اگر خانه‌ی شما راهرو یا پاگرد پله دارد، همان منطق انتخاب اینجا هم صادق است؛ در گلیم فرش راه‌پله و راهرو درباره‌ی ابعاد و مقاومت مناسب پله‌ها نوشته‌ایم. برای اتاق نشیمن یا فضاهای با دکور امروزی‌تر هم گلیم فرش مدرن و فانتزی گزینه‌های بیشتری معرفی می‌کند. و اگر هنوز مطمئن نیستید محصولی که می‌بینید واقعاً دستباف است یا نه، تشخیص گلیم دستباف اصل از ماشینی در ۷ قدم را از دست ندهید.
سوالات متداول
آیا گلیم فرش آشپزخانه لیز است؟
بیشتر گلیم فرشهای نازک روی سرامیک کمی لیز میشوند، مگر زیرش زیرانداز ضدلغزش بگذارید. گلیم دستباف پشمی بهخاطر وزن و بافت طبیعیتر، معمولاً پایداری بهتری روی زمین دارد.
گلیم فرش ۶ متری چند تومان است؟
گلیم فرش ماشینی ۶ متری معمولاً بین ۹۰۰ هزار تا ۲.۵ میلیون تومان قیمت دارد؛ اگر همین سایز را به‌صورت گلیم دستباف واقعی بخواهید، معمولاً چند تکه‌ی جداگانه سفارش داده میشود که مجموعاً چند برابر گران‌تر است.
آیا میشود گلیم فرش آشپزخانه را در ماشین لباسشویی شست؟
برای گلیم دستباف پشمی توصیه نمیشود؛ حرارت و چرخش میتواند نمد شود و شکل خود را از دست بدهد. گلیم فرشهای ماشینی نازک را برخی مدلها با برنامهی ملایم و آب سرد اجازه میدهند؛ حتماً برچسب محصول را چک کنید.
بهترین طرح گلیم آشپزخانه برای خانههای کوچک کدام است؟
طرحهای ریزنقش و کمرنگتر مثل گلیم تالش یا میناباد، فضای کوچک را شلوغتر نشان نمیدهند. طرحهای درشت و پررنگ قشقایی برای آشپزخانههای بزرگتر مناسبترند.
تفاوت گلیم فرش و گلیم اصل در قیمت چقدر است؟
گلیم فرش ماشینی معمولاً ده تا بیست برابر ارزانتر از گلیم دستباف هماندازه است، چون فاقد ساعتهای کار دستی بافنده است.
نویسنده مقاله
کارن آهنگری
بنیان‌گذار و مدیرعامل گیلیمو
کارن آهنگری، بنیان‌گذار و مدیرعامل گیلیموست. ایده‌ی گیلیمو از دیدن سهم بالای واسطه‌ها از دسترنج بافندگان روستای عنبران در نمین اردبیل شکل گرفت و با هدف اتصال مستقیم بافندگان به مشتریان راه‌اندازی شد؛ گیلیمو به‌عنوان برترین استارتاپ اجتماعی کشور شناخته شده است.
مشاهده اینستاگرام ←
دیدگاه‌ها