صنایع دستی چی هست؟

گروهی از صنایع و لوازم و کار های هنری که اکثرا با استفاده از مواد بومی ساخته می شوند و مهم ترین مرحله ی تولید آن ها با دست انجام می شود. این صنایع دستی در طول مراحل ساخت با ذوق و خلاقیت کسی که سازنده ی آن هاست به هم می امیزند و این اتفاق باعث می شود که صنایع دستی با صنایع ماشینی تفاوت زیادی داشته  باشند. صنایع دستی جنبه ی کاربردی دارند. معمولا چیز هایی هستند که توسط مردم برای استفاده در زندگی روزمره ساخته می شوند.

ویژگی های صنایع دستی :

از ویژگی های اساسی صنایع دستی این است که قسمت بزرگی از آن توسط دست انسان و وسایل و ابزار دستی تولید می شود، در ساختشان خلاقیت و ذوق انسان دخالت دارد و هر کس با توجه به سلیقه و دوق خود می تواند شکل و طرحی به ان ببخشد، وسایلی که در تولید کارهای دستی به کار می روند از منابع داخلی هستند. معمولا در این کار ها از طرح های اصیل و سنتی مخصوص هر منطقه استفاده می شود. معمولا هیچ کدام از فرآورده ها شبیه هم  نیستند و همه با هم تفاوت دارند. این صنایع در مقایسه با صنایع دیگر سرمایه گذاری کم تری نیاز دارند و ارزش افزوده ی بیشتری در مقایسه با صنایع دیگر دارند.

از قابلیت های این صنایع، قابلیت توسعه ی ان ها در جاهای مختلف مثل شهر ها و روستاهای مختلف است. معمولا این صنایع به صورت انتقال تجربیات هر شخص به دیگری گسترش می یابد. فنون خاص تولید هر محصول سینه به سبنه به دیگران منتقل می شود و یا بعضی جاها به روش های قدیمی استاد شاگردی این کار صورت می گیرد. البته در این نوشته می توانید بیشتر در مورد ویژگی های اصلی صنایع دستی بخوانید.

انواع مختلف صنایع دستی :

یکی از انواع مختلف صنایع دستی بافته های داری است. بافته های داری را به کمک دارهای فلزی یا چوبی که معمولا به صورت ایستاده یا خوابیده روی زمین قرار می گیرد تولید می کنند. این دارها در انواع افقی و عمودی هستند و انواع مختلفی دارند، مثل قالی، گلیم، ورنی، گبه، زیلو و….

نوع دیگر نساجی سنتی یا دستباف هاست. این فرآورده ها به کمک دستگاه های سنتی که بسیار ساده هستند تولید می شوند، مثل  دستگاه بافت جاجیم، دووردی، چهاروردی و نیز ژاکار دستی. محصولاتی که با این دستگاه ها تولید می شوند جاجیم، زری، شال، ترمه و… است. این بافت ها با حرکات دست و پا انجام می شوند و امکان زیادی برای دخالت خلاقیت و ذوق فردی در این کارها وجود دارد. از انواع دیگر کارهای دستی بافتنی ها هستند.

بافتنی ها را با استفاده از میل های خاصی می بافند و معمولا این کار را بانوان انجام می دهند. از انواع بافتنی ها می توان کلاه، شال، جوراب، دستکش، ژاکت، بلوز، دستگیره و خیلی چیزهای دیگر را نام برد.

صنعت دستی بعدی صنعت رودوزی یا روکاری است. روکاری به تمام فراورده هایی گفته می شود که با دوختن نقش ها بر روی پارچه و یا کشیدن بخشی از نخ تار و پود به وجود می آیند. نقش هایی که در این کار ها استفاده می شوند سنتی هستند  و معمولا روی پارچه های بدون نقش دوخته می شوند. از نمونه کار های رودوزی می توان به سوزن دوزی، ملیله دوزی، قلاب دوزی، گلابتون دوزی، پته دوزی، سوزن دوزی و .. اشاره کرد.

می رسیم به کار چاپ سنتی :

چاپ های سنتی به پارچه هایی می گویند که به وسیله ی ابزار مختلف رنگ امیزی و نقش زنی می شوند. ابزاری مثل قلمو، مهر و چیزهایی از این قبیل. از انواع این چاپ ها چاپ قلمکار و چاپ کلافه ای (باتیک) است.

صنعت بعدی نمد مالی است :

نمد مالی با استفاده از پشم صورت می گیرد. پشم و کرک را با انجام مثل ورز دادن تبدیل به نمد می کنند و چیز هایی مثل کلاه، پالتو، زیرانداز و پادر ی می سازند.

نوبت می رسد به سفال و سرامیک :

این محصولات را با گل می سازند و برای ساختشان هم از دست و پرخ استفاده می کنند. چرخ سفالگری وسیله ای بسیار کهن از دوران باستان است که هنوز هم مورد استفاده قرار می گیرد. این چرخ کار ساخت طروف سفالی را آسان میکند و باعث صاف و موزون شدن محصول می شود. گل را با دست روی چرخ سفالی فرم می دهند و ان را تبدیل به ظرف خامی می کنند که انواع مختلف ان تولید می شود. ظروفی که تنوع بسیار زیادی دارند و در هر منطقه به شکلی خاص و با نقشی خاص تولید می شوند.  بعد از ساخته شدن این محصولات ان ها را در کوره می پزند. بعضی از ان ها را لعاب کاری می کنند و بعضی را نه.

بعد از پخت معمولا طرح و نقش های مختلفی را روی این ظروف به کار می برند. بعضی ها کنده کاری میکنند بعضی رنگ آمیزی و بعضی از نقوش برجسته استفاده می کنند. محصولات سفالی مختلفی تولید می شود که می توان به نمونه هایی مثل گلدان، لیوان و پارچ، ظروف غذاخوری، ظروف زینتی و … اشاره کرد.

 صنعت شیشه گری :

شیشه گری را با فرم دادن مواد ذوب شده مثل سیلیس و خرده شیشه انجام می دهند. این کار به وسیله ی دمیدم با لوله ی مخصوص و یا با ابزار های مختلفی مثل انبر و قیچی انجام می شود.این ظروف را که با این روش تولید می شوند ظروف شیشه ای دستساز می نامند.

خرید کیف پول زنانه

چرم :

محصولاتی که از پوست دباغی شده تولید می شوند. برای دباغی پوست از شیوه های سنتی استفاده می کنند. بعد از این کار از این چرم محصولاتی مثل کلاه پوستی، پوستین و حصولاتی با ترکیب چرم و صنایع دستی دیگر تولید می کنند.

محصولات فلزی که با آهن، مس، نقره و طلا و یا آلیاژ برنج و ورشو ساخته می شوند نوع دیگری از صنایع دستی هستند:

لوازمی که با استفاده از این فلز ها ساخته می شوند: ظروف خانگی، چاقو، قفل، قندشکن، قلم تراش و در برخی جاها زیورآلات هستند.

قلم زنی و مشبک کاری و حکاکی روی فلز هم نوعی از صنایع دستی هستند.

از ابزار هایی که در این کار استفاده می شوند قلم و چکش را می توان نام برد. با این ابزار ها طرح هاس سنتی را روی اشیای فلزی ایجاد می کنند.

سنگ تراشی و حکاکی روی سنگ و معرق سنگ که ماده ی اولیه ی آن سنگ های مختلف است نوعی از صنایع دستی است.

در این صنعت از انواع سنگ های فیروزه، مرمر، یشم، سنگ سفید و سیاه و… استفاده می شوند. این سنگ ها را به وسیه ی ابزار های مختلف می تراشند و رویشان حکاکی می کنند و چیز های مختلفی مثل ظرف، پایه ی چراغ، قاب عکس، زیورآلات و … می سازند.

خاتم کاری صنایع دستی اصفهان

خراطی :

روشی ست که با ان محصولات چوبی مختلف درست می کنند. در این کار به وسیله ی  ابزار های مختلف چیزهایی مثل گهواره، پایه آباژور، قلیان و خیلی چیز های دیگر می سازند.

نازک کاری یکی دیگر از کارهای چوبی اس. در این کار با ایتفاده از وسایلی مثل اره، رنده و سوهان و … قطعات چوبی کوچی را روی بدنه ی چوبی به صورت روکش قرار می دهند و ظورف مختلفی با این روش تهیه می کنند، ظظروفی مثل قاب عس و شکلات خوری و چیز های دیگر.

منبت کاری و کنده کاری چوب هم روش دیگر تولید فرآورده های چبی ست که نقوش سنتی را روی چوب اجرا می کنند.

بافت حصیر هم نوعی صنعت دستی ست که انواع مختلفی دارد مثل: سبد بافی، ترکه بافی، بامبو بافی، مروار بافی و چیغ بافی. این بافته ها بافته های ساده ای هستند که با دست بافته می شوند و محصولاتی مثل سفره، زیرانداز و سبد های مختلف را شامل می شود.

خاتم سازی هم نوعی کار با قطعات کوچک فلز، استخوان و چوب در طرح ها و اشکال مختلف سنتی ست  که چیز هایی مثل قاب عکس، جا سیگاری شکلات خوری، میز و صندلی و … را با این روش تولید می کنند.

آخرین صنعتی که به ان می پردازیم معرق کاری ست :

ایجاد طرح و نقش روی چوب یا سرامیک و خالی کردن داخل نقوش که فضای خالی را با قطعه های آماده ی چوبی، سرامیکی، فلزی و یا قطعه هایی از جنس صدف و سنگ پر می کنند.

صنایع دستی در گذشته و امروز:

در گذشته مشاغل و حرفه ها استاد کار هایی داشتند که در کارشان بسیار ماهر بودند. این افراد شاگردانی را پرورش می دادن که آن ها هم بعد از یک دوره آموزش تبدیل به استادی همچون استاد خود می شدند و تربیت شاگرد را آغاز می کردند. به این صورت راه و روش و فنون ساخت لوازم مختلف را به آیندگان منتقل می کردند. ذوق هنری و علاقه به زیبایی و مفهوم دادن به کارها از گذشته های دور در انسان وجود داشته است. وقتی وسیله ای می ساختند ان را با نقوش زیبا می آراستند و یا نقشی نمادین بر دست ساخته هایشان می زدند. این طرح ها و نقوش با توجه به فرهنگ ها و روش زندگی مردم مناطق مختلف با یکدیگر تفاوت داشتند. هر فرهنگی نقوش متناسب با دین و آیین خود را داشت. همچنین شکل و نوع مصرف لوازمی که ساخته می شد بیانگر نوع زندگی مردمی بود که ان را تولید می کردند. این قضیه امروز هم تا حدودی صدق می کنند. می توان با توجه به تولیدات دستی یک منطقه به اداب و رسوم مردمش پی برد.

امروزه صنایع دستی مانند گذشته رونق ندارد. انقلاب صنعتی باعث بی رونقی و رکود این کارهای دستی شده و بسیاری از کسانی را که در اینگونه کارها مهارت و تخصص داشتند از میان برداشته است. تولیدات انبوده کالاهای مصرفی و ارزان بودن این کالا ها از دلایل این بی رونقی است و نیز باعث شده بسیا ی از کالاها که کاربردی بوده و مورد استفاده ی روزمره قرار می گرفته اند اکنون به عنوان کالای زینتی یا سرگرمس و یا هنر مردمی محسوب شوند.البته باید گفت این محصولات می توانند امروزه کمکی باشند برای رونق بخشیدن به اقتصاد کشور. کشور ما ایران به همراه هند و چین سه ابر قدرت در تولید صنایع دستی هستند، ولی کشور ما مانند دو کشور دیگر در زمینه ی صادراتاز جایگاه خوبی برخوردار نیست.

ایران کشوری با پیشینه ی فرهنگی بسیار غنی می باشد. تنوع آب و هوایی زیادی که کشور ما دارد باعث تنوع صنایع دستی شده است. می توان از این مزیت به عنوان جاذبه ی گردشگری بهره برد. فروش محصولات دستساز باعث رونق گردشگری و جذب توریست خواهد شد. دهم ژوئن روز جهانی صنایع دستی است، سازمان یونسکو ششصد نوع صنعت دستی را ثبت کرده است. تعداد قابل توجهی از این صنایع ثبت شده متعلق به ایران است. آیا ما ایرانیان از این صنایع استفاده می کنیم؟ خرید صنایع دستی مختلف کشورمان می تواند به نوعی  به توسعه ی این صنایع کمک کند. می توان با قرار دادن صنایع دست ساز در سبد خرید، به کسانی که این محصولات را تولید می کنند کمکی اساسی کرد.

 

صنایع دستی و گردشگری:

از اهداف صنعت گردشگری توسعه ی جوامع محلی ست و همچنین این صنعت هم از عوامل توسعه ی اقتصادی جامعه ی شهری و روستایی است. هر منطقه جاذبه های گردشگری منحصر به فردی دارد که باعث جذب گردشگر و در نهایت توسعه ی اقتصادیست. جاذبه های مرتبط با سازمان میراث فرهنگی هم در کنار جاذبه های طبیعی اهمیت به سزایی دارند. صنایع دستی در میان جاذبه های میراث فرهنگی اهمیت ویژه ای دارند. این حصولات در گذشته با توجه به آب و هوای خاص هر منطقه تولید می شدند. در واقع زندگی و ارتباط انسان با محیطی که در ان زندگی میکند باعث به وجود آمدن صنایع دستی خاص آن محیط شده است. با این توصیفات مطمئنا آشنایی با فرهنگ و  سنت و صنایع دستی که نماد این فرهنگ وسنت است در هر منطقه برای گردشگران غیربومی برای کسانی که از کشور های خارجی به این مناطق سفر می کنند بسیار جذاب خواهدبود.

آمار صادرات صنایع دستی

چکیده:

تعریف صنایع دستی: گروهی از صنایع و لوازم و کارهای هنری که اکثرا با استفاده از مواد بومی ساخته می شوند و مهم ترین مرحله ی تولید آن ها با دست انجام می شود. این صنایع دستی در طول مراحل ساخت با ذوق و خلاقیت سازنده به هم می آمیزند. ایم اتفاق باعث می شود که صنایع دستی با صنایع ماشینی تفاوت زیادی داشته باشند.

ویژگی های صنایع دستی:

۱- قسمت اصلی ان ها با دست و وسایل دستی ساخته می شوند.
۲-در ساختش خلاقیت وجود دارد و هرکسی می تواند ذوق و سلیقه اش را در آن اعمل کند.
۳- تمام چیز های به کار رفته در آن از منابع داخلی هستند.
۴-در این محصولات از طرح ها و نقوش سنتی استفاده می شوند.
۵-معمولا محصولات مشابه هم نیستند.
۶- این محصولات نسبت به محصولات دیگر به سرمایه ی کمتری نیاز دارن.
۷-قابل توسعه در شهر ها و روستاهای مختلف هستند.
۸-روش آموزشی این صنایع به روش استاد شاگردی و یا انتقال سینه به سینه از نسلی به نسل دیگر است.

انواع مختلف صنایع دستی:

۱-بافته های داری
۲-نساجی سنتی
۳-بافتنی
۴-رودوزی
۵-چاپ سنتی
۶-نمدمالی
۷-سفال و سرامیک
۸-شیشه گری
۹-چرم
۱۰-محصولات فلزی با آهن،مس،نقره،طلا و آلیاژها
۱۱-قلم زنی و مشبک کاری و حکاکی روی فلز
۱۲-سنگ تراشی، حکاکی روی سنگ و معرق سنگ
۱۳-خراطی
۱۴-نازک کاری
۱۵-منبت کاری و کنده کاری روی چوب
۱۶-حصیربافی
۱۷-خاتم سازی
۱۸- معرق کاری

صنایع دستی در گذشته و امروز:

در گذشته حرفه ها و مشاغل استاد کارهایی داشتند که در کارشان بسیار ماهر بودند، این افراد شاگردانی را پرورش می دادند و به این صورت فنون و راه و روش کارها نسل به نسل منتقل می شد. مردم تولیداتشان را با توجه به فرهنگ و سنتشان نقش می زدند و شکل می دادند که با جاهای دیگر متفاوت بود.امروزه به دلیل انقلاب صنعتی این صنایع دستی از رونق افتاده اند ولی این محصولات می توانند کمکی برای توسعه ی اقتصادی باشند. کشور ما جزء سه کشور ابر قدرت تولید صنایع دستی در جهان است. می توان از این محصولات به عنوان جاذبه ی گردشگری بهره برد.از اهداف صنعت گردشگری توسعه ی جوامع محلی است و هم چنین این صنعت هم از عوامل توسعه ی اقتصادی جامعه ی شهری و روستاییست. هر منطقه جاذبه های گردشگری منحصر به فردی دارد که باعث جذب گردشگر و در نهایت توسعه ی اقتصادیست.

در این نوشته گذری داشتیم بر صنایع دستی، اما در مطالب بعدی از این صنعت دلربا در وبلاگ گیلیمو بیشتر برایتان خواهیم گفت.

اما به سادگی آب خوردن می تونید صنایع دستی اصیل و باکیفیت ایرانی رو از سایت فروشگاه آنلاین صنایع دستی گیلیمو www.Gilimo.com بخرید.

گیلیمو فروشگاه آنلاین خرید صنایع دستی ، عسل و سوغاتی

۲ دیدگاه برای “صفر تا صد صنایع دستی ایران”

  1. مطلب بسیار مفیدی بود برای مشاهده صنایع دستی اصفهان به سایت ما هم مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

در حال اعتبار سنجی لطفا منتظر بمانید ...